नवेगावबांध, २०२५: ओबीसी समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी आणि त्यांच्या हक्कांच्या रक्षणासाठी जातनिहाय जनगणना ही काळाची गरज असल्याची ठाम मागणी नवेगावबांध येथील ग्रीन पार्क येथे मंगळवारी, ५ ऑगस्ट २०२५ रोजी आयोजित ओबीसी प्रबोधन मेळाव्यात करण्यात आली. मंडल जनजागृती यात्रेच्या निमित्ताने झालेल्या या मेळाव्यात ओबीसी युवा अधिकार मंचाचे प्रमुख संयोजक उमेश कोराम यांनी सांगितले की, केंद्र आणि राज्य सरकारकडून निधी आणि योजनांचे वितरण आकडेवारीवर आधारित असते. त्यामुळे ओबीसी समाजाची खरी लोकसंख्या आणि गरजा समजण्यासाठी स्वतंत्र कॉलमसह जातनिहाय जनगणना अत्यावश्यक आहे, जेणेकरून समाजाला योग्य संसाधने आणि संधी मिळू शकतील.
मेळाव्याचे स्वरूप आणि प्रमुखांचे विचार
या मेळाव्याचे अध्यक्षस्थान मराठा सेवा संघाचे अध्यक्ष सुनील तरोणे यांनी भूषवले. मंचावर ओबीसी अधिकार मंचाचे संयोजक खेमेंद्र कटरे, सहसंयोजक कैलास भेलावे, गोंदिया जिल्हा मध्यवर्ती बँकेचे संचालक गंगाधर परशुरामकर, शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) जिल्हाध्यक्ष शैलेश जायस्वाल, तसेच मंडल यात्रेचे सहयोगी सुभाष उके, हरिश्चंद्र लाडे, आणि दिनेश हुकरे उपस्थित होते. कार्यक्रमाचे संचालन अतुल सतदेवे यांनी केले, तर मिथुन मेश्राम यांनी आभार प्रदर्शन केले.
उमेश कोराम यांनी आपल्या भाषणात ठामपणे सांगितले की, राज्यात ७२० तालुके असताना केवळ ५४ ओबीसी वसतिगृहे कार्यरत आहेत. प्रत्येक तालुक्यात किमान एक वसतिगृह उपलब्ध व्हावे, यासाठी समाजाने एकजुटीने लढा देण्याची गरज आहे. त्यांनी अनुसूचित जाती-जमातींसाठी असलेल्या स्वतंत्र जनगणना कॉलमप्रमाणे ओबीसींसाठीही तक्ता असावा, अशी मागणी केली. यामुळे समाजाची खरी लोकसंख्या स्पष्ट होईल आणि निधीचे योग्य वाटप शक्य होईल. जोपर्यंत जातनिहाय जनगणना होऊन डेटा सार्वजनिक होत नाही आणि ओबीसी लोकसंख्येच्या प्रमाणात आर्थिक तरतूद मिळत नाही, तोपर्यंत मंडल यात्रा थांबणार नाही, असे त्यांनी जाहीर केले.
मंडल यात्रेचा प्रभाव आणि सामाजिक जागरूकता
खेमेंद्र कटरे यांनी मंडल यात्रेच्या प्रभावाबद्दल बोलताना सांगितले की, गेल्या पाच वर्षांपासून ही यात्रा गावागावांत पोहोचून सामाजिक न्याय आणि ओबीसी हक्कांसाठी प्रभावी आवाज बनली आहे. मंडल आयोगाच्या शिफारशी, महाज्योती संस्थेच्या सुविधा, आणि ओबीसी वसतिगृहांबाबत माहिती विद्यार्थ्यांपर्यंत आणि पालकांपर्यंत पोहोचवण्याचे महत्त्वाचे कार्य ही यात्रा करत आहे. जातनिहाय जनगणनेच्या अभावामुळे ओबीसी समाजाला शिक्षण, रोजगार आणि सामाजिक योजनांमध्ये योग्य संधी मिळत नाहीत, यावर त्यांनी जोर दिला.
राजकीय प्रतिनिधित्वाचा अभाव आणि एकजुटीचे आवाहन
शैलेश जायस्वाल यांनी ओबीसी समाजाला राजकीय आरक्षण नसल्याने होणाऱ्या अडचणींवर भाष्य केले. स्थानिक स्वराज्य संस्था, राजकीय समित्या आणि इतर व्यासपीठांवर ओबीसींचे प्रतिनिधित्व कमी असल्याने धोरणात्मक निर्णयांमध्ये अन्याय होत असल्याचे त्यांनी नमूद केले. जातनिहाय जनगणना झाल्यास ओबीसींची खरी लोकसंख्या आणि गरजा समोर येतील, ज्यामुळे धोरणे अधिक समावेशक होतील. गंगाधर परशुरामकर यांनी सर्वांना पक्षभेद आणि वैयक्तिक मतभेद बाजूला ठेवून या सामाजिक आंदोलनात सहभागी होण्याचे आवाहन केले, जेणेकरून ओबीसी समाजाला त्यांचा हक्काचा हिस्सा मिळेल.
मंडल यात्रेचे उत्साहपूर्ण स्वागत
मेळाव्यापूर्वी मंडल जनजागृती यात्रा अर्जुनी मोरगाव तालुक्यातील धाबेटेकडी (आदर्श) येथे पोहोचली. तिथे ओबीसी अधिकार मंच, मराठा सेवा संघ, आणि बहुजन युवा मंच यांच्या पदाधिकाऱ्यांनी उत्साहाने यात्रेचे स्वागत केले. उपस्थितांनी या उपक्रमाचे कौतुक करत जातनिहाय जनगणनेच्या मागणीसाठी एकजुटीने पाठिंबा दर्शवला. या मेळाव्याने स्थानिक समुदायात सामाजिक जागरूकता आणि एकतेचा संदेश पसरवला.
जातनिहाय जनगणनेची आवश्यकता आणि भविष्य
हा मेळावा ओबीसी समाजाच्या विकासासाठी डेटा-आधारित धोरणांचे महत्त्व अधोरेखित करतो. जोपर्यंत ओबीसींची लोकसंख्या आणि गरजा स्पष्ट करणारा डेटा उपलब्ध होत नाही, तोपर्यंत निधी आणि सुविधांचे योग्य वाटप कठीण आहे. मंडल यात्रा या मागणीसाठी गावोगावी जागरूकता निर्माण करत राहील, असे संयोजकांनी ठामपणे सांगितले. येत्या काळात चर्चासत्रे, मोहिमा आणि शासकीय पाठपुराव्यामार्फत ही मागणी अधिक दृढ होईल.
प्रेरणादायी समारोप
नवेगावबांध येथील हा प्रबोधन मेळावा ओबीसी समाजाला एकजुटीने लढण्याची प्रेरणा देणारा ठरला. जातनिहाय जनगणनेच्या मागणीद्वारे सामाजिक न्याय आणि समानतेच्या दिशेने मंडल यात्रा एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. या उपक्रमाला व्यापक पाठिंबा मिळत असून, तो ओबीसी समाजाच्या प्रगतीसाठी आशेचा किरण ठरेल.
Satyashodhak, obc, dr Babasaheb Ambedkar, Bahujan, Mandal commission