जॉर्ज मॅथ्यू फर्नांडिस जिवन चरित्र (जन्म ३ जून १९३० - मृत्यू २९ जानेवारी २०१९) हे भारतीय कामगार संघटना, राजकारणी, आणि पत्रकार होते. त्यांनी १९९८ ते २००४ या काळात भारताचे संरक्षण मंत्री म्हणून काम केले. एक ज्येष्ठ समाजवादी, ते ३० वर्षांहून अधिक काळ लोकसभेचे सदस्य होते, १९६७ मध्ये बॉम्बे (सध्याचे मुंबई) पासून ते २००९ पर्यंत, मुख्यतः बिहारमधील मतदारसंघांचे प्रतिनिधित्व करत होते. ते संयुक्त समाजवादी पक्ष आणि समाजवादी पक्षाचे नेते, जनता पक्ष, जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष) आणि जनता दल यांचे सदस्य आणि शेवटी समता पक्षाचे संस्थापक होते..

     त्यांच्या कारकीर्दीत दळणवळण, उद्योग, रेल्वे आणि संरक्षण यासह अनेक महत्त्वाची मंत्रिपदे सांभाळून, २०२० मध्ये त्यांना मरणोत्तर पद्मविभूषण, भारताचा दुसरा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार प्रदान करण्यात आला मूळचे मंगलोरचे रहिवासी असलेल्या फर्नांडिस यांना १९४६ मध्ये बंगलोरला पुजारी म्हणून प्रशिक्षण देण्यासाठी पाठवण्यात आले.

     १९४९ मध्ये, ते मुंबईला गेले, जिथे ते समाजवादी कामगार संघटना चळवळीत सामील झाले. ट्रेड युनियनचे नेते बनून, फर्नांडिस यांनी १९५० आणि १९६० च्या दशकात भारतीय रेल्वेमध्ये काम करत असताना मुंबईत अनेक संप आणि बंदचे आयोजन केले. १९६७ च्या लोकसभा निवडणुकीत त्यांनी मुंबई दक्षिण मतदारसंघातून भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या एसके पाटील यांचा पराभव केला.

     ऑल इंडिया रेल्वेमेन फेडरेशनचे अध्यक्ष म्हणून त्यांनी १९७४ च्या रेल्वे संपाचे नेतृत्व केले. फर्नांडिस १९७५ च्या आणीबाणीच्या काळात भूमिगत झाले जेव्हा त्यांनी पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांना आणीबाणी लादण्यासाठी आव्हान दिले, १३ परंतु १९७६ मध्ये त्यांना अटक करण्यात आली आणि कुप्रसिद्ध बडोदा डायनामाइट प्रकरणात खटला चालवण्यात आला. १९७७ मध्ये, आणीबाणी उठल्यानंतर, फर्नांडिस यांनी अनुपस्थितीत बिहारमधील मुझफ्फरपूरची जागा जिंकली.

     उद्योगमंत्री या नात्याने त्यांनी गुंतवणुकीच्या उल्लंघनामुळे बहुराष्ट्रीय कंपन्यांचे खइच आणि उलर-उश्रर यांचे भारतात काम करण्याचे परवाने रद्द केले. १९८९ ते १९९० या काळात रेल्वे मंत्री म्हणून ते कोकण रेल्वे प्रकल्पाचे प्रेरक शक्ती होते.

     भारतीय जनता पक्षाच्या नेतृत्वाखालील दुसऱ्या आणि तिसऱ्या अटलबिहारी वाजपेयी मंत्रालयात ( १९९८-२००४) संरक्षण मंत्री म्हणून त्यांनी कारगिल युद्धाचा उद्रेक आणि पोखरण येथे आण्विक चाचण्यांच्या अंमलबजावणीवर देखरेख केली. फर्नांडिस हे बराक क्षेपणास्त्र घोटाळा आणि तहलका प्रकरणासह विविध वादांनी घेरले आहेत.

     जॉर्ज फर्नांडिस यांनी १९६७ ते २००४ पर्यंत नऊ लोकसभा निवडणुका जिंकल्या. जर आपण वैयक्तिक आयुष्याकडे पाहिले समाजवादी विचारधारेच्या सहयोगी साथी लिला कबीर या जिवन साथी वास्तव बंगलोर कर्नाटक.

     भारत सरकारने जॉर्ज फर्नांडिस यांना मरणोत्तर पद्मविभूषण (२०२०) प्रदान करून त्यांच्या कार्याचा सन्मान केला. या थोर विचारवंत नेत्याचे दि२९ जानेवारी २०१९ रोजी वयाच्या ८८ व्या वर्षी निधन झाले.

     जॉर्ज फर्नांडिस हे समाजवादी विचारवंत आणि क्रांतिकारी नेते होते, ते एक सच्चे राजकारणी, कामगार, शेतकरी, कामगारांच्या हक्कांसाठी लढणारे सच्चे सहकारी म्हणून ओळखले जातील इतिहास त्यांचे विचार, आचार आणि कार्य नव्या पिढीसाठी आदर्श राहील.

     त्यांच्या पुण्यतिथी निमित्त त्यांच्या स्मृतीस विनम्र अभिवादन.

डॉ. राजेंद्र मुरलीधर सानप