डॉ. महेंद्र धावडे, संस्थापक अध्यक्ष, बळीराजा पार्टी 

     भीमाशंकरचे जंगल केवळ निसर्ग नाही, तर ज्योतिर्लिंग परिसराशी निगडित एक पवित्र व संवेदनशील परिसर आहे. त्यामुळे तेथील मोठ्या प्रमाणात झाडतोडीचा विरोध करणे वाजवी आहे; पण “हे हिंदू धर्मावर आक्रमण आहे” हे विधान हे एक राजकीय-सांस्कृतिक अर्थाने मांडलेले मत आहे.

भीमाशंकर जंगलाचे महत्त्व

    भीमाशंकर हे भगवान शिवाच्या बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक मानले जाते आणि हिंदू धर्मात त्याला विशेष श्रद्धास्थान आहे.भीमाशंकरचे जंगल अधिकृतरित्या “अभयारण्य” म्हणून घोषित आहे; तेथे वन्यप्राणी व विविध पक्ष्यांचे संरक्षण होते.

    भीमा नदीचा उगम या परिसरात होतो, त्यामुळे जंगलाचा नाश केवळ धार्मिक नव्हे तर पर्यावरणीय व जलस्रोतांच्या दृष्टीनेही गंभीर प्रश्न आहे.

“धर्मावर आक्रमण”

    जर झाडतोडीमुळे ज्योतिर्लिंग परिसर, तीर्थक्षेत्राची पवित्रता, भाविकांचा वारसा किंवा मंदिराशी निगडित निसर्ग-संस्कृती धोक्यात येत असेल, तर भाविकांना तो “धार्मिक वारसा व श्रद्धास्थळावरील हल्ला” वाटणे स्वाभाविक आहे.

बळीराजा पार्टी ची मागणी

१)भीमाशंकर अभयारण्यातील कोणतीही अनधिकृत किंवा अतिरिक्त झाडतोडी तात्काळ थांबवावी.

२)वन विभाग, पर्यावरण मंत्रालय व स्थानिक प्रशासनाकडून कायदेशीर परवानग्या, वृक्षतोडीची व्याप्ती आणि पर्यावरणीय परवानग्या सार्वजनिक कराव्यात.

३)ज्योतिर्लिंग परिसराची धार्मिक संवेदनशीलता आणि अभयारण्याचे संरक्षण या दोन्ही बाबींना प्राधान्य देऊन निर्णय घ्यावेत.

६ वे जोतिर्लिंग

 शंकराचे स्थान - 12 ज्योतिर्लिंगापैकी 6 वे स्थान आहे.

    पौराणिक कथा: -त्रिपुरासुर नावाच्या राक्षसाने तीनही लोकांना त्रास दिला होता. तेव्हा भगवान शंकरांनी भीम रूप धारण करून त्याचा वध केला. युद्धानंतर शंकरांनी विश्रांती घेतली आणि त्यांच्या घामातून *भीमा नदी* उगम पावली. म्हणून नाव पडले - भीमाशंकर.

     भीमा नदीचा उगम:-याच जंगलातून भीमा नदी आणि घोड नदी उगम पावतात. या नद्या कृष्णेला मिळतात आणि संपूर्ण महाराष्ट्र, कर्नाटकची तहान भागवतात. जंगल तोडले तर नदीच आटेल.

     मंदिर:-13 व्या शतकातले, नागर शैलीचे मंदिर. आतमध्ये स्वयंभू शिवलिंग आहे.

जागतिक वारसा आणि खजिना

    क्षेत्रफळ:*131 चौ. किमी, पुणे, रायगड, ठाणे 3 जिल्ह्यात पसरलेले.1985 साली अभयारण्य* म्हणून घोषित, BirdLife International ने *Important Bird Area (IBA)* म्हणून घोषित केले.

    पश्चिम घाट:-जगातील 12 जैवविविधता हॉटस्पॉटपैकी एक. येथील 63% वनस्पती फक्त इथेच सापडतात, दुसरीकडे कुठेही नाहीत.

    पवित्र देवरा (Sacred Groves):-स्थानिक महादेव कोळी, कातकरी आदिवासींनी देवाच्या नावाने शेकडो वर्षे जंगल जपले आहे. एका आहुपे गावच्या देवरा मध्ये *800 ते 1000 वर्षे जुनी* खांभाळ वेल सापडली आहे.

प्राणी:

महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी शेकरू (Malabar Giant Squirrel), बिबट्या, सांबर, भेकर, रानडुक्कर, खवले मांजर, 200+ पक्षी - Malabar Whistling Thrush, Nilgiri Wood Pigeon, गरुड.

जडीबुटी आणि आयुर्वेदिक औषधी - हा तुमचा सर्वात मोठा मुद्दा आहे.

भारतातील 90% औषधी वनस्पती पश्चिम घाटात आणि भीमाशंकरमध्ये सापडतात. संशोधनानुसार इथे सापडणाऱ्या प्रमुख औषधी -

- त्रिफळा - याच जंगलातला:

    - हिरडा (Harad - Terminalia chebula): खोकला, पोटदुखी, हाड निसटणे यावर. आयुर्वेदात अमृत मानले जाते.

    - बेहडा (Baheda - Terminalia bellirica): मूळव्याध, भगंदर यावर.

    - आवळा (Emblica officinalis): रोगप्रतिकार शक्ती.

    -  बेल (Aegle marmelos):  साप चावल्यावर पाने चावून खाल्ली जातात, उलटी थांबते. शंकराला प्रिय.

    - पळस (Butea monosperma): लघवीचे विकार, जंत यावर बिया वापरतात.

    - सागवान, आंबा, कडुलिंब, जांभूळ, बेहडा, काटेसावर, शिंदोळी: प्रत्येक झाड औषधी आहे. स्थानिक वैदू आजही याच जंगलातून औषधे बनवतात.

    - दुर्मिळ वनस्पती: काळ-कुडा, रान-हळद (Curcuma pseudomontana), सफेद मुसळी (Chlorophytum borivilianum) जी पुरुषांच्या अशक्तपणावर वापरतात, ग्लोरी लिली जी कॅन्सर औषधात वापरतात.

    - बायोल्युमिनेसेंट बुरशी: पावसाळ्यात झाडांवर चमकणारी बुरशी, जी फक्त भीमाशंकरमध्येच दिसते.

म्हणूनच डेटा सेंटरसाठी जंगलतोड म्हणजे काय ?

    1 लाख वर्षात तयार झालेली औषधींची फार्मसी, शंकराचे स्थान, भीमा नदीचा उगम आणि महाराष्ट्राची ऑक्सिजन फॅक्टरी एका झटक्यात नष्ट करणे म्हणजे हिंदू धर्मावर आक्रमणच होय.

    त्यामुळे सरकारने तत्काळ घनदाट जंगल कापण्या पासून जंगल बचाव मोहीम राबवली पाहिजे .