कॉ. उज्ज्वला पडलवार यांच्या कवितांना रसिकांची दाद; डॉ. प्रवीण पाटील यांच्या हस्ते लोकार्पण, 'अभिदा प्रकाशन'चे यशस्वी पहिले पाऊल
प्रेम आणि विद्रोहाचा संगम: हरवत चाललेल्या मानवी संवेदनांना जागवणारा संग्रह : डॉ. जगदीश कदम
नांदेड : प्रेम हा केवळ भावनेचा विषय नसून तो माणसाच्या जगण्याशी, सामाजिक वास्तवाशी आणि व्यवस्थेतील विसंगतींशी जोडलेला व्यापक अनुभव आहे, असा विचार मांडणाऱ्या कॉ. उज्ज्वला पडलवार यांच्या 'विद्रोह प्रेमाचा' या मराठी काव्यसंग्रहाचा प्रकाशन सोहळा रविवार, दि. ४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सकाळी ११.३० वाजता मोठ्या उत्साहात पार पडला. नांदेड एज्युकेशन सोसायटीच्या पीपल्स कॉलेज परिसरातील स्नेहनगर येथील मल्टीमीडिया हॉलमध्ये प्रा. डॉ. विजया भारत दाढेल यांच्या **'अभिदा प्रकाशन'**तर्फे हा कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता. साहित्य, सांस्कृतिक आणि सामाजिक क्षेत्रातील मान्यवरांनी आणि साहित्यरसिकांनी हॉल भरून गेला होता.
🎤 व्यासपीठावरील मान्यवर
| भूमिका | नाव |
|---|---|
| अध्यक्ष | ज्येष्ठ साहित्यिक डॉ. जगदीश कदम |
| प्रकाशक (हस्ते) | डॉ. प्रवीण पाटील, अध्यक्ष, नांदेड एज्युकेशन सोसायटी |
| प्रमुख पाहुणे | कवी शिवाजी आंबुलगेकर आणि ज्येष्ठ कामगार नेते कॉ. विजय गाभणे |
| सूत्रसंचालन | राम तरटे |
| प्रास्ताविक | प्रा. डॉ. विजया दाढेल ('अभिदा प्रकाशन') |
| मनोगत | कॉ. उज्ज्वला पडलवार |
| आभारप्रदर्शन | डॉ. भगवान सूर्यवंशी |
🌱 "चळवळीची स्फूर्ती पुढील कवितांमधून दिसेल"
संग्रहाचे प्रकाशन नांदेड एज्युकेशन सोसायटीचे अध्यक्ष डॉ. प्रवीण पाटील यांच्या हस्ते झाले. प्रकाशनानंतर बोलताना त्यांनी एक विद्रोही कार्यकर्त्या कवयित्री म्हणून पुढे आल्याबद्दल विशेष आनंद व्यक्त केला. कॉ. पडलवार यांच्या येणाऱ्या कवितांमधून चळवळीची स्फूर्ती निश्चितपणे दिसून येईल, असा विश्वास व्यक्त करत त्यांनी पुढील साहित्यिक वाटचालीसाठी शुभेच्छा दिल्या.
ते म्हणाले, "आजच्या धावपळीच्या युगात प्रत्येक जण व्यस्त असून माणसांमधील एकाकीपणा वाढतो आहे. दुर्दैवाने सुशिक्षित समाजातही जातपात वाढत चालली आहे. उज्ज्वला पडलवार यांनी आपल्या कवितांमधून जातपात, धर्म यांसारख्या संकुचित भिंतींवर आणि सर्वसामान्य शोषितांच्या प्रश्नांवर अत्यंत संवेदनशीलतेने भाष्य केले आहे."
🎶 जेव्हा कविता गीतात बदलते...
कार्यक्रमाचे विशेष आकर्षण ठरले ते संग्रहातील 'तू सोबत असताना' या कवितेवर आधारित गीत. कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) साहाय्याने तयार केलेले हे गीत सादर होताच उपस्थितांनी टाळ्यांच्या गजरात दाद दिली. कविता गीतात रूपांतरित झाल्यावर ती अधिक व्यापक श्रोतृवर्गापर्यंत कशी पोहोचते, हे डॉ. पाटील यांनी यावेळी स्पष्ट केले. नांदेड एज्युकेशन सोसायटीच्या संस्थागीताचे नुकतेच झालेले प्रकाशनही त्यांनी या संदर्भात नमूद केले. यानंतर त्यांनी संग्रहाच्या प्रकाशनाची औपचारिक घोषणा केली.
💬 अध्यक्षीय भाषण: "प्रेमाला विद्रोहाची किनार लाभते तेव्हा..."
अध्यक्षस्थानावरून बोलताना डॉ. जगदीश कदम म्हणाले, "प्रेमाला जेव्हा विद्रोहाची किनार लाभते, तेव्हा केवळ व्यक्तिगत भावना व्यक्त होत नाहीत, तर समाजातील विसंगतींवर रोखठोक भाष्य करणारे साहित्य जन्माला येते. पडलवार यांच्या कवितेतील प्रेम हे आत्मसमर्पण करणारे नसून स्वत्वाचा शोध घेणारे आणि अन्यायाविरुद्ध प्रश्न उपस्थित करणारे आहे."
सामाजिक रूढी, परंपरा आणि पुरुषसत्ताक मानसिकतेच्या अदृश्य भिंतींवर या कविता थेट प्रश्नचिन्ह उभे करतात, असे सांगून ते म्हणाले की पुरुषप्रधान संस्कृतीच्या रूढ चौकटींना छेद देत स्त्रीच्या संवेदना, अस्मिता आणि अस्तित्वाचा बुलंद स्वर या कवितांतून उमटतो. हरवत चाललेल्या मानवी संवेदनांना पुन्हा जागवण्याचे प्रभावी काम या कवितेने केले आहे, असेही त्यांनी नमूद केले.
⚖️ "प्रेम आणि विद्रोह एकाच नाण्याच्या दोन बाजू"
कवी शिवाजी आंबुलगेकर यांनी आपल्या मनोगतात सांगितले, "या संग्रहातून स्त्री-पुरुष विषमतेवर परखड मांडणी करण्यात आली आहे. प्रेम आणि विद्रोह या एकाच नाण्याच्या दोन बाजू असून, जेव्हा हे विचार चळवळीतून उभे राहतात तेव्हा त्याला वेगळीच धार प्राप्त होते." ज्येष्ठ कामगार नेते कॉ. विजय गाभणे यांनीही यावेळी आपले विचार व्यक्त केले.
✍️ कवयित्रीची भूमिका
कवयित्री उज्ज्वला पडलवार म्हणाल्या, "साहित्य हे केवळ मनोरंजनाचे साधन नसून ते समाजाच्या जखमांवर बोट ठेवणारे आणि नव्या जाणिवांची पेरणी करणारे माध्यम असावे, या भूमिकेतूनच या कवितांचा जन्म झाला आहे."
🔥 स्त्रीच्या विद्रोही विचारांचा वेध
संग्रहात विविध विषयांवरील कविता आहेत.
- 'मीच माझी ढाल' : स्त्रीला प्रत्येक वेळी तडजोड करायला शिकवले जाते, पण ती विद्रोह करू लागली की प्रस्थापित समाजाला ते पचत नाही, हा आशय यात मांडला आहे.
- 'वाट' : वाट लावणारे आणि वाट दाखवणारे यांच्यातील गुंतागुंत यात उलगडते.
- 'लोकशाही' : सोयीनुसार लोकशाही जोपासण्याच्या वृत्तीवर बोट ठेवत "मग विद्रोह कोणी करावा आणि किती?" हा प्रश्न ही कविता विचारते.
- इतर लक्षवेधी कविता : 'समुद्र', 'आरक्षण', 'पालवी', 'विषमतेची दरी', 'चालायचंच' आणि 'घाबरू नकोस बये'.
संग्रहात दोन-तीन प्रेमकविताही आहेत, ज्या निःस्वार्थ प्रेमाच्या स्वप्नात रंगलेल्या आहेत. प्रेम आणि विद्रोह या परस्परविरोधी भावना कवयित्रीने एकाच पुस्तकात मांडल्या आहेत. "हा संग्रह वाचायला फारसा वेळ लागत नाही, मात्र त्यावर विचार करायला बराच वेळ लागतो," अशी प्रतिक्रिया उपस्थितांनी व्यक्त केली. संग्रहातील कवितांवर आधारित व्यंगचित्रे पत्रकार भारत दाढेल यांनी रेखाटली असून, ती रसिकांना कवितेशी खिळवून ठेवतात. विशेष म्हणजे या संग्रहाच्या प्रकाशिकाही एक स्त्री आहेत.
🙏 मान्यवरांची उपस्थिती
या सोहळ्यास प्राचार्य डॉ. लक्ष्मण शिंदे, डॉ. रेखा चव्हाण, डॉ. विठ्ठल पावडे, डॉ. एकनाथ मोरे, नांदेड एज्युकेशन सोसायटीचे सहसचिव व 'नांदेड वार्ता'चे संपादक ॲड. कॉ. प्रदीप नागापूरकर, डॉ. किरण चिद्रावार, डॉ. बालाजी कोम्पलवार, श्री. बालाजी पवार, प्रा. महेश मोरे, निर्मलकुमार सूर्यवंशी, ॲड. विजयकुमार रानवळकर, भगवान अंजनीकर, शिवा कांबळे, अनिल मोरे, डॉ. राम वाघमारे, मिलिंद व्यवहारे, कोकिळ मॅडम, पत्रकार भारत दाढेल, प्रा. डॉ. भगवान सूर्यवंशी, कॉ. गंगाधर गायकवाड, डॉ. आदिनाथ इंगोले, प्रा. शरद वाघमारे, राज गोडबोले आणि सुनील अंनतवार उपस्थित होते.
पीपल्स कॉलेजमधील प्रा. डॉ. पोले, डॉ. वर्षा मोरे, प्रा. डॉ. गायकवाड, प्रा. डॉ. गोनारकर यांच्यासह नांदेड जिल्ह्यातील साहित्यरसिक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. उपस्थितांनी प्रकाशिका प्रा. डॉ. विजया दाढेल आणि कवयित्री उज्ज्वला पडलवार यांचे अभिनंदन केले. कार्यक्रमाच्या यशस्वीतेसाठी डॉ. भगवान सूर्यवंशी, कॉ. गंगाधर गायकवाड, सुनील अंनतवार, प्रा. शरद वाघमारे आणि डॉ. आदिनाथ इंगोले आदींनी परिश्रम घेतले. शेवटी डॉ. भगवान सूर्यवंशी यांनी आभार मानले.